Kniel en zeg sorry! – Vernedervideo’s en cyberpesten in de Hoeksche Waard
EEN VERNEDERVIDEO IS EEN NIEUWE VORM VAN CYBERPESTEN. Het valt specifiek onder online shaming of beeldpesten, waarbij iemand opzettelijk belachelijk wordt gemaakt, vernederd of in een gênante situatie wordt gefilmd om dit vervolgens online te delen. ‘Ook in de Hoeksche Waard is dit helaas aan de hand,’ vertelt wijkagent Silsa Frankfort, ‘en daarom willen we hier graag aandacht voor vragen.’
Online grensoverschrijdend gedrag
Ze maakt het tegenwoordig vaak mee dat er melding wordt gedaan van cyberpesten. Er zijn verschillende vormen en de vernedervideo is de nieuwe trend. De filmpjes, waarin kinderen andere kinderen expres pesten of vernederen, worden doorgestuurd en verspreiden zich razendsnel. Vernederbeelden waarin iemand gedwongen wordt om op de knieën sorry te zeggen, in een sloot moet springen, beledigingen of dreigementen ontvangt, kleding moet uittrekken of aan iets vies moeten likken zijn een nieuwe, uiterst verontrustende, ontwikkeling. ‘De emotionele gevolgen van publieke vernedering kunnen ernstig zijn en mogelijk leiden tot langdurige effecten zoals grote schaamte, angst, depressie, schooluitval en zelfs zelfmoordgedachten,’ zegt Silsa. ‘Soms wordt er zelfs fysiek geweld gebruikt,’ voegt ze nog toe.
‘Beschermd door anonimiteit gaat cyberpesten veel verder dan andere vormen van pesten’
‘Waarom zou je zo’n filmpje maken?’ vraagt een normaal denkend mens zich af. Silsa: ‘De videomaker(s) of pester(s) willen erbij horen en denken dat ze indruk maken op leeftijdsgenoten door anderen te vernederen. Beschermd door anonimiteit gaat cyberpesten veel verder dan andere vormen van pesten.’ Sociale media platforms bieden die anonieme ruimte waarin mensen heel makkelijk over grenzen kunnen gaan. Tel daarbij op het gebrek aan empathie en het willen scoren van likes en reacties op sociale media-accounts door het leveren van schokkende content en je hebt dé formule voor online aandacht, maar wel ten koste van het slachtoffer.
Een taak voor ouders en scholen
‘Ouders spelen een cruciale rol in het voorkomen en aanpakken van dit fenomeen. Praat met je kind over de gevaren van sociale media, maar praat ook over groepsdruk. Vraag regelmatig hoe het op school en online gaat en houd toezicht op het onlinegedrag van je kind. Bekijk welke apps ze gebruiken en met wie ze praten. Maar bespreek ook de impact van pesten en vernedering en stel grenzen. Zorg dat je kind begrijpt dat het maken of delen van zulke filmpjes écht niet oké is.’ Maar ook onderwijsinstellingen zouden hier aandacht aan moeten besteden volgens Silsa. ‘We moeten onze kinderen leren dat het maken, maar ook het delen van dit soort filmpjes, echt ‘NOT DONE’ is!’
Als je denkt dat je kind slachtoffer is
Schaamte kan ervoor zorgen dat het slachtoffer er niets over zegt. Het is daarom belangrijk om signalen te herkennen die erop wijzen dat een kind wellicht betrokken is bij of slachtoffer is van cyberterreur. ‘Veranderend sociaal gedrag, zenuwachtig gebruik van de telefoon vanwege angst voor meldingen, verminderde school- en/of sportprestaties en zelfs fysieke klachten als plotselinge buikpijn, hoofdpijn en andere stress-gerelateerde klachten zijn indicaties dat er wellicht iets gaande is.’
TIPS VOOR OUDERS VAN KINDEREN DIE TE MAKEN HEBBEN MET (ALLE) VORMEN VAN CYBERPESTEN
- Complimenteer je kind dat hij of zij naar je is toegekomen
- Een kind dat wordt gepest, heeft in eerste instantie behoefte aan steun
- Luister goed en neem hun verhaal serieus
- Onderneem niet meteen actie, bedenk eerst (samen met je kind) wat de beste aanpak is
- Stap pas na overleg met het kind naar school en/of ouders en/of andere partijen
- Pak internet (telefoon, laptop of tablet) niet af. Het lijkt misschien een oplossing, maar het is oneerlijk om een kind zo’n zware straf te geven terwijl het eigenlijk slachtoffer is
Ben je zelf het slachtoffer van cyberpesten?
Silsa: ‘Onthoud dat je er niets aan had kunnen doen en dat het nooit, maar dan ook nooit jouw schuld is én maak het bespreekbaar. Reageer vooral niet op de posts, berichtjes of filmpjes, maar bewaar alle posts, berichtjes of filmpjes wel. Sla ze op of maak er screenshots/foto’s van. Het kan dienen als bewijsmateriaal.’ Staan de filmpjes of berichten op een platform of website? Benader de eigenaar en vraag om het materiaal te laten verwijderen, maar maak eerst foto’s als bewijsmateriaal.
Ben jij een UPSTANDER?
Als iemand online te maken krijgt met kwetsend gedrag, zijn er meestal omstanders die getuige zijn van de situatie. Als omstander kan je een groot verschil maken door als upstander in actie te komen, oftewel: door voor de ander op te komen. Op internet zijn er talloze websites te vinden met tips hoe je dat het beste (eventueel anoniem) kunt doen. Spreek je uit tegen het gedrag, steun het slachtoffer of maak een melding. Als je het gedrag negeert en niks doet wordt het alleen maar erger.
Wil je meer informatie over dit onderwerp? Op internet vind je vele websites die erover schrijven en vertellen wat je als slachtoffer, als ouder of als upstander het beste kunt doen. In ieder geval zegt Silsa; ‘Het is geen normaal gedrag en het baart grote zorgen dat dit soort vormen van pesten dagelijkse kost is. Met elkaar moeten we zorgen voor een veilige omgeving, zowel on- als offline.’