Tien jaar FRIS mondzorg

Tien jaar geleden begon mondhygiënist Valerie van Brakel haar eigen praktijk aan de Oud-Cromstrijensedijk WZ 26 in Klaaswaal. Inmiddels werken er drie mondhygiënisten, zijn er twee behandelkamers en weten patiënten uit de Hoeksche Waard haar goed te vinden. Toch voelt het voor Valerie allesbehalve alsof er al een decennium verstreken is. Het plezier in haar vak is er nog altijd, misschien zelfs meer dan toen ze begon. In die tien jaar groeide niet alleen haar praktijk, maar veranderde ook de mondzorg zelf. Preventie speelt een steeds grotere rol en ondertussen dient zich alweer een nieuwe uitdaging aan: hoe houden we het gebit van een steeds ouder wordende generatie gezond?

‘Het voelt helemaal niet als tien jaar’

‘Ja, tien jaar alweer,’ zegt ze lachend terwijl ze haar wenkbrauwen optrekt. 'Als je tegen mij zegt dat ik hier drie of vijf jaar zit, geloof ik het ook. Het voelt helemaal niet als tien jaar.’ Inmiddels is ze zo'n vijftien jaar mondhygiënist en nog steeds noemt ze haar beroepskeuze zonder aarzelen een van de beste beslissingen uit haar leven. Ze wist vooral dat ze iets in de zorg wilde, maar welke richting precies was nog onduidelijk. Werken met baby's trok haar niet direct, de ouderenzorg evenmin want, zoals ze zelf nuchter en gekscherend op z'n Valeries zegt, ‘Ik zag mezelf nou ook niet bepaald konten wassen,’ Na de middelbare school begint Valerie als tandartsassistent en toen ze voor het eerst met een mondhygiënist meeliep, dacht ze: Dit is precies wat ik wil. Ze werkte jarenlang in diverse praktijken in de Hoeksche Waard, Rotterdam en Utrecht, waardevolle ervaring die de basis zou vormen voor haar eigen praktijk. In 2016 startte ze FRIS mondzorg, toen nog met één dag per week. Nu, bijna tien jaar later, is FRIS mondzorg uitgegroeid tot een professionele en geliefde praktijk.

‘We hebben de tijd’

Het grootste voordeel van een eigen praktijk zit voor Valerie in de vrijheid om haar vak uit te oefenen zoals zij vindt dat het moet. Daarbij keert één woord steeds terug: tijd. Nieuwe patiënten krijgen standaard een uur. Ook als achteraf blijkt dat een half uur voldoende was. ‘Dan gaan we maar even koffie drinken’, lacht ze. Die ruimte is er om kennis te maken, vragen door te nemen en te kijken wat iemand nodig heeft. Hier draait het niet alleen om een gezonde mond, maar ook om hoe iemand zich in de stoel voelt. Bij angstige patiënten is dat extra belangrijk. Valerie ziet geregeld mensen die jarenlang niet bij een tandarts of mondhygiënist zijn geweest en wie na al die tijd eindelijk binnenstapt, krijgt geen standje. ‘Wij zeggen nooit: u bent wel héél lang niet geweest. We zeggen liever: goed dat u er bent!’ Angst zit lang niet altijd alleen in pijn, weet Valerie te vertellen. Ook het verlies van controle speelt een grote rol. Daarom wordt duidelijk afgesproken: hand omhoog betekent stoppen. ‘Maar dan moet je dus ook wel écht stoppen. Anders werkt het niet.’ Ook oude ervaringen blijken hardnekkig. De schooltandarts van vroeger komt nog regelmatig ter sprake.

‘Ik heb patiënten die hier al tien jaar komen en nog steeds zeggen: Oh, moet ik weer. Maar veel patiënten zeggen na afloop ook: Het viel reuze mee… eigenlijk best fijn.’ Vertrouwen bouw je volgens Valerie op door uit te leggen wat je doet, niets onverwachts te doen en iemand serieus te nemen. ‘De meiden zeggen het hier ook: we hebben de tijd, we doen het rustig aan.'

De fundering van de mond

Tegelijkertijd verandert door de jaren heen het vak zelf. Waar vroeger bij een slecht gebit sneller werd gekozen voor trekken en een kunstgebit, ligt de nadruk tegenwoordig veel sterker op het behouden van het eigen gebit. En dus op preventie. Valerie maakt de vergelijking met een huis op zandgrond. ‘Het is simpel.' zegt ze. 'Een huis kan hartstikke mooi zijn, maar als de fundering eronder wegzakt, stort uiteindelijk alles in. Wij zijn eigenlijk van de fundering.’ Bloedend tandvlees kan een eerste waarschuwing zijn. Wanneer ontstekingen niet worden aangepakt, kan uiteindelijk ook het kaakbot worden aangetast. Valerie is heel duidelijk: ‘Kaakbot weg? Op is op, dat komt niet meer terug.' Daarom draait veel om goed poetsen en reinigen tussen tanden en kiezen. Wat daarbij het beste werkt, verschilt per persoon. ‘Ik heb ook patiënten die met de hand poetsen en dat keurig doen. Dan ga ik echt niet zeggen dat ze ineens elektrisch móéten poetsen.’ Geen mond is hetzelfde.

‘Leer ze gewoon water drinken’

Preventie begint bovendien steeds vroeger. Valerie ziet het liefst dat jonge kinderen al eens meekomen met hun ouders. Niet pas wanneer er pijn of een gaatje is, maar gewoon om te wennen. Even op schoot, spiegeltje erbij, tanden tellen. 'Als je dat spelenderwijs doet, leren kinderen dat het helemaal niet eng is. En ondertussen kun je ouders al tips geven.’ Want juist bij jonge kinderen valt nog veel winst te behalen. Valerie ziet veel gaatjes en wijst vooral op wat kinderen gedurende de dag drinken. ‘Er gaat vaak te veel zoet in. En mensen denken bij iets zonder suiker soms: dan zal het wel goed zijn. Maar zuur is óók een belasting voor je glazuur.’ Haar advies is even nuchter als simpel: ‘Leer een kind water drinken.’ Gewoontes ontstaan vroeg. Precies daarom zou mondgezondheid volgens haar ook op jonge leeftijd meer aandacht mogen krijgen.

En dan worden we oud

Een andere uitdaging die ontstaat, is het gebit van ouderen. Het is goed nieuws dat we onze tanden en kiezen langer behouden, maar het betekent ook dat steeds meer ouderen straks met eigen tanden, kronen, bruggen en implantaten in een verzorgings- of verpleeghuis wonen. Ook de branchevereniging erkent dit probleem. ‘Onze ouderen hebben steeds vaker nog een eigen gebit, maar wie gaat dat goed verzorgen?’ Ze ziet in haar eigen praktijk wat er kan gebeuren wanneer patiënten dementeren en mondverzorging achteruitgaat. ‘Je schrikt echt als je ziet wat er in één jaar tijd in een gebit kan gebeuren, zeker op latere leeftijd.' Het gaat daarbij niet alleen om het cosmetische stuk, maar meer om de functionaliteit van het gebit. Een slecht gebit kan pijn veroorzaken en eten bemoeilijken.

Verzorgenden hebben volgens Valerie niet altijd de specifieke kennis voor goede mondzorg, maar vooral speelt de tijdsdruk in de zorg een grote rol. Een mondhygiënist naar een zorginstelling laten komen klinkt logisch, maar is praktisch ingewikkeld. Apparatuur moet mee en behandelen is er een stuk lastiger dan in een volledig ingerichte praktijk. ‘Misschien’, oppert Valerie, 'moeten nieuwe zorginstellingen in de toekomst standaard beschikken over een geschikte behandelruimte voor tandarts en mondhygiënist.'

Poetsen maar!

Zelf heeft ze haar plan voor later al klaar. ‘Dan ga ik gewoon vrijwilligerswerk doen. Een paar ochtenden naar een tehuis. Beetje praten, koffie erbij en dan zeg ik: kom, nu gaan we poetsen!' Het is een typisch Valerie-antwoord: praktisch, een beetje laconiek maar ondertussen bloedserieus.

Maatschappelijk betrokken

Tien jaar geleden begon ze haar praktijk om haar vak op eigen manier uit te oefenen, vanuit de betrokkenheid bij de wereld om haar heen. Binnen haar eigen invloedssfeer wil ze graag iets goeds bijdragen. En dat is gelukt. FRIS mondzorg maakte een groei door maar ondanks een veranderend beeld in mondhygiëne bleef de basis onveranderd: aandacht voor de patiënt, voorkomen in plaats van repareren en vooral de tijd nemen. Vanuit die stevige fundering kijkt Valerie nu vooruit. Ze signaleert nieuwe uitdagingen in de mondzorg en beweegt mee met wat patiënten en de samenleving nodig hebben. Zo groeit haar praktijk niet alleen in omvang, maar vooral in betekenis en dat laatste was precies wat Valerie voor ogen had toen ze haar eigen praktijk startte.

Voor wie is FRIS mondzorg een uitkomst?

• Weer eens écht willen laten schoonmaken
• Merken dat hun tandvlees gevoelig wordt
• Al een tijd niet geweest zijn
• Twijfelen, schamen of bang zijn
• Een momentje voor zichzelf willen
• Pubers met een beugel
• Kinderen hebben die poetsinstructie nodig hebben
• Diabetes of hart- en vaatproblemen hebben (waar een rustige mond extra belangrijk voor is)

Voor ons 10-jarig bestaan geven wij 3 mondverzorgingspakketten weg. Wil je kans maken op een van deze pakketten? Stuur dan uiterlijk 30 september een mail naar: Fris10jaar@hotmail.com en vertel ons waarom jij zo'n FRIS mondverzorgingspakket graag zou willen winnen.